E mërkurë, 19.12.2018
Impresum - Marketing - Arkiva - Kontakt

Yll Press

Qytetet e tjera kanë vende të ndara për bukurinë , në Romë bukuria është kudo , në çdo kënd dhe pas çdo qosheje . Dhe, pikërisht se është e kudondodhur, duhet të ketë dhe një çast , kur njeriu nuk e vë re më, ashtu si nuk vë re ajrin që merr- sa kohë ka kaluar që kur Toriçeli na ka bindur se ajri nuk është asgjë , por një gjë.
Qytetet në të cilat mund të kisha jetuar
























Jovan Hristiç





Njeriu ka dy atdhe . Një, të cilin nuk e ka zgjedhur dhe e mban përherë me vete dhe tjetrin për të cilin ëndërron, të cilin dëshiron dhe të cilin-në qoftë se e lejojnë rrethanat – mund dhe ta zgjedhë.

Poetë dhe tregimtarë nuk pushojnë së foluri për atdheun e parë, për tjetrin kemi vetëm pak a shumë romane të modës : për anglezët në Francën e Jugut , apo për amerikanët në Paris.

Por le të mos harrojmë se dy eposet e mëdha të antikitetit na tregojnë njëri për të parin dhe tjetri – për atdheun tjetër : “Odisea” për kthimin në Itakë, ndërsa “Eneida”-për kërkimin e një atdheu të ri. Dhe nostalgjia e këtij atdheu të dytë, të cilin mund ta kishim zgjedhur, është po aq e fort , si dhe nostalgjia për atë , të cilin nuk e kemi zgjedhur.

Kështu, në pasditet e dimrit, kur po shuhet drita e ditës dhe akoma nuk janë ndezur llambat, më pëlqen të rri në dhomë, ku muzgu hyn pa u ndjerë dhe të ëndërroj për qytetet në të cilat mund të kisha jetuar .

Të parin që sjell ndërmend është Roma

E quajnë “qyteti i përjetshëm”, ndërsa vizitorët adhurues shkruajnë se në të jetohet me shekujt. Nuk është krejtësisht kështu. Në Romë, aq sa jetohet me kohën, jetohet dhe me bukurinë.

Qytetet e tjera kanë vende të ndara për bukurinë , në Romë bukuria është kudo , në çdo kënd dhe pas çdo qosheje . Dhe, pikërisht se është e kudondodhur, duhet të ketë dhe një çast , kur njeriu nuk e vë re më, ashtu si nuk vë re ajrin që merr- sa kohë ka kaluar që kur Toriçeli na ka bindur se ajri nuk është asgjë , por një gjë.

Sigurisht të parën gjë që vë re njeriu në Romë është bukuria , por unë do të doja të arrija te çasti kur ajo nuk vihet re , kur bëhet pjesë e jetës, si vera , si spagetet. Nuk dimë se si lind bukuria , aq më pak dimë se si hyn në jetë dhe shkruhet në të , por më duket se kjo e dyta është shumë më interesante për ta ndjekur se sa e para , rreth së cilës tashmë prej shekujsh estetët thyejnë shigjetat e tyre ose thënë më saktë-pendët.



Athina




Mund të kisha jetuar në Athinë


Si duket jeta në kufirin , ku ka filluar gjithçka e jona? Dikur, para shumë kohësh, kur u ktheva nga udhëtimi im në Greqi, një miku im , adhurues i parasokratëve si unë , më pyeti: “Hajde, na thuaj si duket Greqia ?” Heshtëm .

Ai priste përgjigje, unë nuk munda ti përgjigjem . U përgjigj ai në vendin tim: “ E kuptoj, Greqia, nuk mund të krahasohet me asgjë. Krahasimet fillojnë me të . “Nën qiellin e kthjellët të Atikës njeriu papritmas ndodhet i vetëm me elementet, me tokën , me ujin, me ajrin, çdo njeri prej të cilave është në gjendje të pastër, më të pastër dhe fillon të ndiejë vetë , se vetë është një aliazh i asaj prej së cilës është krijuar bota e tërë . Çdo lëvizja e jona, çdo fjalë e jona këtu bëhet e vertetë .

Ndoshta për hiperbolikët kjo mund të duket patetike , por në Greqi e vertetë është ajo , që në vende të tjera është patetike . Në Greqi edhe jeta më duket si një jetë në prekje të përherëshme me të vërtetat e para në botë , ndërsa të jetosh në Greqi do të thotë të jetosh atje , ku këto të vërtëta nuk janë shkëndija drite të çastit , por pjesë të jetës , siç vetë jeta bukuria në Romë , dhe zbukurim i tij.


Londer



Mund të kisha jetuar në Londër


Në ndonjë oaz qetësie dhe paqeje, të cilat papritmas ringjallen përmes zhurmës dhe poteres në kryeqytetin e perandorisë dikur të madhe, kështu që kalimtari ndalon i çuditur: A thua mund të qetësohet kështu jeta! Qëndron përpara ndonjë shtëpie në këto rrugë të çuditshme – shumë prej të cilave kanë formën e harkut, ose të gjysmë hënës, diku kanë një emër pastaj vazhdojnë me një tjetër , dhe fillon e mendon se si jetojnë njerëzit në to.

Papritmas çdo gjë largohet , çdo gjë për çka udhëtari ka ardhur në Londër zhduket, jeta përmblidhet dhe mbyllet në hapësirën e ligjeve të vendosura në vite. Dhe kjo do të thotë, se gjithçka përmblidhet dhe merr forma, të cilat me një fuqi të tmerrshme i kundërvihen gjithçkaje, që vjen nga jashtë, asaj,për të cilën besojnë me naivitet, se është jeta dhe realiteti. Por nuk është jeta dhe aq më pak realiteti. Të ndodhur përpara shtëpive të këtyre rrugëve të pazakonshme kuptojmë, se ajo është vetëm cirk.

Kjo jetë e pavërtetë dhe ky realitet i gënjeshtërt nuk iu lënë të qetë edhe në Paris. E dua Parisin-kush nuk e do! Por nuk e di a do të mund të kisha jetuar në të. Në të gjithçka kthehet në një lloj loje sociale, për të mos thënë sallonesh dhe kush do të kish mundur të kalojë jetën e tij në mes të Verdyrret. Gjermanët dhe intelektualët mandarinë. Në Francë, thotë Stendali, ka më shumë kotësi se sa pasion. Në Francë, thotë Monterlani, ka më shumë modë se sa ide. Në Paris , thotë Aleni, jehona është më e fortë se njeriu.

Parisi është një qytet i thurrur i tëri prej nervash, të cilat pa pushuar dridhen dhe çthurrin gjithçka me dridhërimën e vet në të cilën njeriu kalon jetën e tij duke dëgjuar pa ndërprerje, atë që rrjedh në rrugë, që hyn nga dera, për të dalë nga dritarja, për të hyrë përsëri nga ndonjë derë tjetër dhe që në fund të fundit bëhet një lëmshëzë në ndonjë kafe- sallon, por edhe kafeja, edhe salloni janë vetëm aparencë për të mos thënë cirk.



New York



A mund të kishe jetuar në New York?



Zakonisht ikin nga New York-u drejt shtëpizave jashtë tij, sepse ai prej kohësh ka pushuar së qeni qytet dhe është bërë ( siç thekson Kllod, Levi, Stros) një hapësirë kërcënuese. Mendojmë se gjithçka që ndërton njeriu, është e krijuar sipas masës njerëzore, por ky paragjykim mesdhetar nuk vlen për New York-un.

Megjithëse është i krijuar nga dora e njeriut, ai kalon çdo masë njerëzore dhe ngrihet para nesh si një përbindësh i ëndrrave më të guximshme të piktorëve dhe letrarëve. Por mendoj se asnjëherë nuk kam për ta harruar pamjen dhe dritat e New York-ut natën nga kati i 25-të i një ndërtese. Sapo kishte rënë errësira dhe unë shkoja nga njëra dritare tek tjetra në hollin e madh. Frynte erë. Ndërtesa filloi të lëkundet lehtshëm si një anije në detin me dallgë. Rreth meje dhe nën meje ndizeshin dritat e shtëpive dhe m’u duk se papritur u ndodha në mes të qiellit të mbuluar me yje.

Dhe kjo errësirë, me mijëra pika të ndritëshme, mes të cilave-si Rruga e Qumështit zgjatet drita e pandërprerë e Brodway, është edhe një pamje tjetër me të cilën mund të jetohet një jetë e tëre …........ Për një çast New York-u u kthye në një qytet përrallash. Hapësira e tij gjeometrike, ku çdo gjë pritet me kënd të drejtë u bë një sfond në të cilin përhapeshin lojëra të çuditshme të pakapshme për arsyen , të papushtueshme ………..edhe kjo ishte një pamje në të cilën njeriu mund të kalonte një jetë të tërë………

Por errësira ka rënë dhe unë po çohem për të ndezur dritën e dhomës dhe përsëri jam në Beograd, atje ku jetoj dhe ku vetëm mund të ëndërroj për qytetet në të cilat mund të kisha jetuar .



Jovan Hristiç



Kush është Jovan Hristiç


Jovan Hristiç ka lindur me 26 gusht 1933 në Beograd në një familje me tradita të vjetra, me prindër inxhinier- kimist. Ka mbaruar filozofi në Universitetin e Beogradit. Profesor i dramaturgjisë në Akademinë Teatrale të Beogradit. Ka mbajtur leksone në USA dhe Francë. Njihet si poet,dramaturg, kritik, përkthyes, eseist. Është autor i vëllimeve me vjersha : “Ditari i Odiseut”, “Vjersha të reja dhe më të reja”. Ese- “Problemi i tragjedisë”. Autor i dramave : “Katër apokrifët”. Poezia dhe esetë e tij janë të përkthyera në të gjitha gjuhët evropiane . Ka mjaft çmime prestigjioze kombëtare për teatër dhe letërsi. Ka vdekur në Beograd më 20 qershor 2002.


Përktheu : Milena Selimi, Revista Përpjekja


Publikuar: 19.03.2009 | 02:37
Lexuar: 4616 herë
Printo PDF format Shto në,..

Komentet
justin (20/01/2010 01:06:32) qepe gojen
justin (20/01/2010 01:09:08) qyteti me i bukur aty eshte jnu yorku.por me i bukur akoma athina.

Ndalohet përdorimi i gjuhës denigruese dhe fjalëve ofenduese ndaj individëve dhe ndaj grupeve specifike, si dhe komentimet që s`kanë të bëjnë me temën e artikullit. Moderatorët mbajnë të drejtën e fshirjes së komenteve që thyejnë rregullat e komunikimit.
Emri:
Email adresa:
Komenti:















Developed by: Just5 Studio
Rss furnizime