E shtunë, 17.11.2018
Impresum - Marketing - Arkiva - Kontakt

Yll Press

Talevët, janë veçanërisht krenarë që mbretëresha e Anglisë, Elizabeta e dytë, i bartë rruazat e Ohrit të punuara në mënyrë speciale pikërisht në punëtorinë e tyre.
Ohri - burimi i jetës pranë ujit të madh
Në rrëzë të malit Galicica, në pjesën jug-perëndimore të Maqedonisë, në luginën e Ohrit dhe Strugës, në lartësi mbidetare prêt 695 metrave, gjendet qyteti i Ohrit. Sipas tij është emëruar liqeni i ‘Bardhë’.

“Kur në një ditë me diell notoni në liqenin e Ohrit, kur një herit do të zhyteni në thellësitë e tij dhe kur në një moment do të hidhni ujin mbi trupin tuaj, rreth jush në qark, mbi sipërfaqen e qetë dhe gjysmë të errët, krijohen flluska të argjendta, transparent, të mëdha dhe të vogla. Në secilën prej tyre pasqyrohet dy herë dielli, si dy shkëndija me madhësi të njëjtë. Kur do të afroheni pranë njërës prej flluskave më të mëdha dhe do të mbani frymëmarrjen për mos ta plasaritur, do të mund të shikoni si në një pasqyrë të shtrembër fytyrën tuaj, të lagur dhe të buzëqeshur. Ndërsa mbi ju, gjithmonë mbetet dielli i ndritshëm, si një yll i madh. Gjithë kjo zgjatë shkurtë, siç do bukuri tjetër, ndërsa përsëritet shumë herë...”, shkuan laureati i Nobelit, Ivo Andriq, në lidhje me perlën turistike të Maqedonisë.

Nëntë kilometra prej Ohrit, pranë rrugës magjistrale Ohër-Kërcovë-Shkup, është vendosur aeroporti Shën Apostol Pavle, me kapacitet për 300 udhëtarë në orë. Mirëpo, në Ohër mund të arrihet edhe përmes rrugës magjistrale Shkup-Manastir-Ohër, që ka gjatësi prej 235 kilometrave, rreth 50 kilometra më shumë se relacioni përmes Kërcovës, pastaj nga vendkalimi kufitar Shën Naumi, në kufirin shtetëror me Republikën e Shqipërisë, përmes rrugës së gjatë 29 kilometra dhe nga Struga, në largësi prej 14 kilometrave.

Nën qielli i mrekullueshëm ka mundësuar që në kohërat e lashta njerëzit të vendosen rreth liqenit. brigët dhe enkelejët e përbëjnë popullsinë më të vjetër e cila përmes emrit mund të identifikohet në sipërfaqen më të gjerë të Liqenit të Ohrit. Në kohërat e lashta territoret rreth Liqenit të Ohrit i kanë banuar dasaretët , të cilët sipas gjithë gjasave kanë ardhur pas brigëve dhe enkelejët.

Pejzash i mrekullueshëm arkeologjik

Në Ohër dhe rrethinë, kudo që të hulumtosh do të gjesh tregues për jetë të civilizimeve të ndryshme, në epoka të ndryshme, në këto anë. Me lokalitete të shumta në numër prej parahistorie e këndej dhe me shenja të kulturës materiale prej më shumë se pesë mileniume. Ohri është një thesar arkeologjik. Qyteti i Ohrit dhe zona përreth liqenit të Ohrit mund të quhet ‘pejzash i mrekullueshëm arkeologjik’. Në këtë zonë janë zbuluar rreth 250 pika arkeologjike me mbetje të kulturës material të neolitit, deri në mesjetën e vonë.
Ohri - burimi i jetës pranë ujit të madh

Në pjesën e rrafshët të Ohrit, dëshmi e re për Ohrin antik dhanë zbulimet arkeologjike në lagjen e Karabegut. Në vitin 1967 para ndërtimit të një kompleksi banimi u zbuluan mbetje të ndërtimit antik, me shumë gjasa të një besimi antik kushtuar perëndeshës Isis Isida, e respektuar edhe në Egjipt. Tempulli i perëndeshës Isis Isida, ishte në qendrën e sotme të qytetit. I vendosur nëntokë, në hapësirën ndërmjet lagjes së Kara begut dhe Kuvendit të qytetit. Megjithatë, për shkak të pozitës specifike të hapësirës ku ka ma shumë ndërtesa banimi, e më shumë për shkak të mungesës së fondeve, nuk është vazhduar me hulumtime më të gjëra. Aktivitetet më të mëdha arkeologjike, janë realizuar në pjesën veriperëndimore të vendit-në bazën e fundit veriore të objektit. Është zbuluar një pjesë e ndërtesës, që është përbërë prej dy dhomave . Më interesante është se në atë hapësirë janë gjetur edhe dy statuja të perëndeshës egjiptiane Isis Isida, të prodhuara ndërmjet shekullit të IIIdhe II para erës sonë. Ata tani ruhen në vitrinat e Muzeut në shtëpinë e Robevëve. Hapësira nën ndërtesë ku është zbuluar ky lokalitet është mbrojtur me një mënyrë të veçantë. Kulti i perëndeshës Isis Isida në brigjet e Liqenit të Ohrit konsiderohet se është transferuar në Egjipt, ose ndoshta është e kundërta – në Egjipt e ka marë Ptolomeu Lagos, (pasardhësi i Aleksandërit të Madh) udhëheqësi luftarak i Aleksandrit të Madh, pas vdekjes së tij. Duhet të theksohet se kjo është një ndërtim antik. Sa i përket Isis-it Isida, ajo ishte perëndeshë e pjellorisë, e udhëtimeve. Isis Isida llogaritet si perëndeshë egjiptiane, mirëpo tempuj të dedikuar pikërisht asaj ka në tërë Maqedoninë.

Në territorin e Komunës së Ohrit sot ekzistojnë më shumë se 100 kisha ortodokse, 60 prej të cilave janë aktive, 10 xhamia dhe një kishë katolike. Në Ohër gjendet qendra e Dibër-Kërçovë, Dioqeza e Kishës Ortodokse Maqedonase.
Ohri - burimi i jetës pranë ujit të madh

Padyshim, kur do të përfundoj pistën time përmes Varoshit, pjesës së vjetër të qytetit, nisem drejt portit. Jo për të parë anije, mjellma dhe pulëbardha edhe pse edhe atë e bëj. Por për të dëgjuar se si liqeni ‘hedh dallgë, dallgë’ si një këngë e panjohur popullore. Të ndjej vërtetësinë e jetës pranë ujit të madh, duke shikuar pa dallim në gjerësinë e pafund të dy qiejve, që atje diku më tutje, më duket te Shën Naumi, bëhet një qiell i vetëm, deri sa era që fryn te liqeni, Doktori’, si që e thërrasin ohridasit, më rinovon mushkëritë e vetë shuara. Kthehem kah brigjet dhe shikimi më ngjitet te statuja monumentale e Shën Klimentit të Ohrit, mbrojtës i qytetit dhe tek vëllezërit Kiril dhe Metodi në afërsi të tij. Më 9 gusht të vitit 2006, në ditën e vdekjes së Shën Klimentit të Ohrit (9 gusht, viti 916), në sheshin ‘Shën Klimenti i Ohrit’ në afërsi të portit të qytetit të Liqenit të Ohrit, u zbulua statujë e edukatorit të shenjtë slloven, vepër e skulptorit akademik Tome Serafimovskit, e lartë 6,5 metra dhe me peshë prej 4,5 tonë.

Mbretëresha Elizabeta e II i vesh perlat e Ohrit

Dhe pastaj, këmbë pas këmbe përmes Çarshisë. Ndjenjë e veçantë më kaplon deri sa shëtis nëpër Çarshinë e Ohrit. Sepse aty, përmes grumbullit të njerëzve gjatë verës dhe festive, jeta ngjallet, deri sa përzihen gjuhë të ndryshme botërore dhe trupësa të djersitur.

Sipas shënimeve të rrugë përshkruesit turk Evliya Celebi nga shekulli i XVIII, Çarshia e Ohrit ka zërë hapësirë të madhe të periferisë së qytetit. Aty janë gjendur të gjitha seminaret e nevojshme të artizanaleve dhe dyqaneve komerciale. Çelebi numëron 150 dyqane, tri banesa të lira dhe bujtina. Pjesa më e madhe e dyqaneve në Çarshinë e vjetër janë ndërtuar me gurë të gdhendur në shekullin e XIX.

Në Çarshinë e sotme duhet të përmendet dyqani i familjes Talevi. Nga viti 1924 familja e Talevave përpunon perla të Ohrit. Sekreti i përgatitjes së emulizise është kaluar nga babai te i biri. Emulsioni me të cilin lyhet grimca e rruazës së Ohrit është me prejardhje nga natyra dhe ky proces bëhet me nxjerrjen e argjendit nga lëvorja e peshkut frikacak.

Talevët, janë veçanërisht krenarë që mbretëresha e Anglisë, Elizabeta e dytë, i bartë rruazat e Ohrit të punuara në mënyrë speciale pikërisht në punëtorinë e tyre.

Me traditën familjare, nga viti 1923 për prodhimin e rruazave të Ohrit është edhe familja Filevi. Atë vit, Mihaillo Filev, zbuloi sekretin e përpunimit të rruazave, dhe filloi të merret me prodhim, ndërsa mjeshtëria, bartet nga brezi në brez.

"Liqeni i Ohrit, edhe më tej i ofron gjerdanët tërheqës, nga rruaza jot ë drejta artificial, që do kishin mundur ta theksojnë marrëdhënien Çeko-Maqedone, sepse për përpunimin e tyre, Jablloneci ynë, e ofron mbështjellësin e qelqtë, që Ohri e mbush me argjend nga lëvorja e peshkut të quajtur Pelvica. Por, me këtë, mendoj, vepra do gjendej në rrugë të gabuar, pa marrë parasysh faktin se, rruaza artificial ka edhe tek ne edhe atë nga më të ndryshmet – ka shkruar në 20 vitet e shekullit të kaluar, fotografi nga Çekia dhe udhërrëfyesi, Ludvig Kuba.

Nuk ka peshk nga Ohri

Në fund të çarshisë, tek rrapi, do pi ujë, do marr pak frymë. Dhe më kujtohet përshkrimi i çekut të çuditshëm, Ludvig Kuba. E, pse, do e kuptoni tash.

Rrapi apo fjala turke çinari, do të thotë rrap. Në Ohër i gjen dy. Në fakt ka më shumë,por dy janë të mëdhenj aq shumë sa që nuk ua gjen shokun as në Trstenik të Dubrovnikut, të porositura nga bederët për turistët e disiplinuar. Por, nuk thyen që ky i Ohrit, mundë të matet me atë të Parisit, Pllace dela Konkorde,por me siguri do habiteni, nëse ju them se në gropëzimin e shprazëtirës së Ohridasit të madh, deri pak para kishte tri kafiteri dhe një përpunues këpucësh.
Ohri - burimi i jetës pranë ujit të madh

Sot në të, janë të murosura dy Fontana të bukura, të cilat, vazhdimisht janë të rrethuara nga të eturit e të gjitha llojeve, ndërsa në anën veriore të drurit plak kafexhiu i anës së kundërt, ka filialin e firmës së tij, gjegjësisht disa tavolina, ku është bukur të ulesh e të pish një kafe të zezë, që rekomandohet të bëhet vetëm herrët në mëngjes ose në mbrëmje kur laraska të shumta, duke qëndruar në qoshen miqësore të gjelbër që tanimë veç flenë. Përndryshe, druri gjethe plotë, kur bie shi, shërben edhe si ombrellë e qytetit, që edhe në thatësinë më të madhe, diçka mundë të pikojë, nga çka i huaji i papërvojë nuk i ik dot e që me siguri një kohë të gjatë as që do e vërejë, përveç nëse sorra nuk ia ëmbëlson kafen në mënyrën e vetë.

I dyti, vërtetë është më i vogël, ama, pikërisht për këtë edhe ka të kaluarën! I njohur sir rap i Xhemo Brgjaninit, sipas legjendës, ndonjëherë mbret i Ohrit, dhe legjenda që lidhet me të, me siguri është e vërtetë, sepse botuar edhe në librin shumë të njohur siç është përmbledhja me tregime e Vuk Karaxhiç e këngëve popullore serbe.

Rrapi është thelluar, por brenda luhatet (i shtrembruar s ii varur) vetëm një dritë e vogël në të cilën si e pavendosur dridhet një dritë e vogël. Shndrit për Xhemo Bergjaninin i cili është varur nën këtë pemë personalisht nga Mbreti Marko. Kënga, në të cilën rrëfehet për të, është paraqitur në Hercegovinë, ndërsa paraqet njohurit bazike gjeografike për Ohrin: se liqeni i tij mburret me pasurinë e peshqve që ka, e ato, me shijen e tyre janë të njohura edhe më gjerë edhe më larg – shkruan Kuba.

Ai më detajisht e citon këngën më të gjatë. Ndërsa, kur mbreti Marko paska bërë ndeje për shokët një murg paska kërkuar peshk të Ohrit, që në tryezën e pasur nuk e gjenin.

Dhe, menjëherë mbreti Marko, ka hipur kalin e tij laraman dhe i është drejtuar Ohrit, dhe pastaj, gjerë e gjatë flitet për atë se si është takuar me Xhemo Bergjaninin, i cili deshi ta vrasë…Por, me dinakëri Marko e vari Xhemën pikërisht në rrapin e përmendur. Pastaj gjeti edhe peshk dhe e solli.

-E gjeti. Ishte më me fat se ne, komenton Kuba. Edhe ne e kërkuam, sikurse ai murgu, e kërkuam deri edhe tek verë shitësi por më kot.
Përgjigj`ja ishte çdoherë e njëjtë. “S’ka peshk”. Kur nga Markoja do kishte dalë ndonjë e keqe e tillë, sikur nga ne, me siguri do e fitonte, sepse që atëherë, sikurse edhe sot, menjëherë pas peshkimit është dërguar tutje, edhe pse aso kohe nuk kishte monopol shtetërorë mbi të sikurse tani, kur mundë ta blesh vetëm nën duar nga hajnat e peshkimit.
Sot nga e tërë ajo nuk di më asgjë. Sot vetëm më kujtohet në veti, strofa e murgut e cila gjysmë shekulli mbahej mend nga kamerieri jonë me dëshirë që çdo herë ta përsëriste:

“S’ka peshk nga Ohri” – shton Ludvig Kuba, duke folur për periudhën nga vitit 1925 deri në vitin 1927. E për këtë gjë mua më kujtohet kjo strofë. Sepse sot, pas kaq vitesh, “S’ka peshk nga Ohri”.
Ka, ama shumë rrallë, nën duar. Për një markë me siguri do gjendej, ama për tjera...?
Ohri - burimi i jetës pranë ujit të madh

Më e bukura Maria Magdalena e Ohrit

Dhe, pas çlodhjes tek rrapi, vazhdoj për në pazarin e Ohrit. Një përjetim i rrallë. Dhe kështu rrugës teksa eci, hyj tek atelieja e piktorit Sllavko Upavçe, i biri i të cilit po ashtu është një artist i mrekullueshëm – përpunon mozaikë. Ndjehem këndshëm përpara fotografive të varura – nga të cilat shushuritin ujëra dhe fryjnë erëra të këndshme,ndërsa kafeja e ngrohtë dhe rakia e ftohtë më freskojnë.

Pas një pazari të obligueshëm, blej qershi?, dhe domate të Ohrit, drejtohen drejt këshillit të qytetit tek ambualnta e vogël e Ohrit. Zakonisht e shfrytëzoj parkingun e atyshëm. I lë plaçkat në veturë, dhe iki në atelienë e piktorit, poetit dhe eseistit Dragan Spasevski i Ohrit, mjek specialist me diplomë. Në tempullin artistik të këtij artisti të çuditshëm, çdo herë fshehurazi i gëzohem takimit me Maria Magdalenën e Maqedonisë, atë të Draganës. Ai pikturën e ka pagëzuar ndryshe, por unë e di se është pikërisht ajo, Maria Magdalena e Ohrit, e fejuara e Krishtit.

Prej aty, vazhdoj për nga gjimnazi. Për çdo vajtje në Ohër e vizitoja edhe piktorin Vangel Naumovski. Për fat të keq, ai tanimë ka nderuar jetë. Nuk arritëm në varrimin e tij, ishin në të dyzetat e tija. U ndalëm edhe tek varri i shkrimtarit Zhivko Çingo, ai kulm i lartë i letërsisë bashkëkohore të Maqedonisë, në afërsi të varrit të freskët të Vangjelit.

Dhe, kohë pas kohe, rrugëtimi në Ohër, mbaronte në ndonjë mejhane, për biseda dhe birë të ftohtë me kolegu Simon Ilievski. Dhe merreshim vesh që të iknim ti ndezim një kandil poetit Trajan Martinovskit, shpirti i të cilit me siguri është bë një “flutur me flatra të njoma sikurse mëndafshi” siç është tash, në Paris, vuan për atdheun.

Agjencia Informative e Maqedonise - MIA

Publikuar: 17.03.2013 | 12:46
Lexuar: 2678 herë
Printo PDF format Shto në,..

Komentet

Ndalohet përdorimi i gjuhës denigruese dhe fjalëve ofenduese ndaj individëve dhe ndaj grupeve specifike, si dhe komentimet që s`kanë të bëjnë me temën e artikullit. Moderatorët mbajnë të drejtën e fshirjes së komenteve që thyejnë rregullat e komunikimit.
Emri:
Email adresa:
Komenti:















Developed by: Just5 Studio
Rss furnizime